O Dublinie

Info ogólne…
Dublin – stolica i największe miasto Republiki Irlandii, położone w prowincji Leinster. Archaiczna irlandzka nazwa okolic miasta – Dúbh Linn (oznaczająca “Czarny Staw”) – została przez stulecia zangielszczona do współczesnej, używanej również w innych językach postaci Dublin. Natomiast współczesna irlandzka nazwa Baile Átha Cliath oznacza “Miasto Brodu z Trzcinowymi Płotami”.
Położony na wschodnim wybrzeżu Irlandii, nad Morzem Irlandzkim, u ujścia rzeki Liffey (irl. An Life) do Zatoki Dublińskiej. Rzeka dzieli miasto na dwie dzielnice o zdecydowanie odmiennym charakterze: Northside oraz nowocześniejszą i bardziej zamożną Southside.
Główny ośrodek administracyjny, kulturalny, ekonomiczny i przemysłowy kraju (przemysł samochodowy, stoczniowy, włókienniczy, odzieżowy, metalowy, elektrotechniczny, spożywczy (słynny browar Guinnessa), poligraficzny, chemiczny, szklarski, papierniczy). Port morski połączony kanałami z rzeką Sionna. Port lotniczy (Dublin Airport). Miasto jest też ośrodkiem turystycznym.

Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Irlandii.
Od końca XVI w. wyspa Irlandia tradycyjnie dzielona była na 4 historyczne prowincje, a te z kolei dzielono na 32 hrabstwa. Dwa historyczne hrabstwa: Desmond oraz Coleraine obecnie nie istnieją, a niektóre inne zmieniły nazwy bądź granice.
Po podziale Irlandii w 1921 roku, nowopowstałe państwo irlandzkie objęło 26 hrabstw, a 6 pozostałych znalazło się w granicach Irlandii Północnej. Dwa hrabstwa w Republice uległy podziałowi, co dało obecny podział administracyjny na 29 hrabstw. Nadal jednak podział na 26 hrabstw funkcjonuje dla celów pocztowych oraz w kontekstach sportowych i kulturowych.

Ustrój polityczny
Irlandia to demokracja parlamentarna. Jej system prawny jest oparty na prawie zwyczajowym i ustawodawstwie uchwalanym przez parlament zgodnie z konstytucją.
Przepisy Unii Europejskiej mają moc prawną w Irlandii. Konstytucja irlandzka, przyjęta 29 grudnia 1937, opisuje formę rządu oraz definiuje władzę i funkcje Prezydenta, obu izb parlamentu (Oireachtas) oraz rządu. Definiuje także strukturę i władzę sądu oraz opisuje podstawowe prawa obywatelskie. Akt Republiki Irlandii z 1948 zerwał ostatnie formalne związki z Wielką Brytanią. Irlandia odzyskała niepodległość w 1921.
Prezydent jest głową państwa i jest wybierany w wyborach bezpośrednich na kadencję, która trwa 7 lat. Ta sama osoba może być prezydentem tylko dwukrotnie. Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom, którzy ukończyli 35 lat. Od 1997 prezydentem Irlandii jest Mary McAleese. Obowiązkiem prezydenta jest stanie na straży konstytucji oraz oficjalne reprezentowanie narodu. Niemal wszystkie uprawnienia przyznawane mu przez konstytucję wykonuje on za radą rządu.
Taoiseach (premier) stoi na czele rządu i jest mianowany przez prezydenta na wniosek Dáil Éireann (izba niższa parlamentu). Taoiseach nominuje innych członków rządu (ogółem nie mniej niż siedmiu i nie więcej niż piętnastu), których musi zaakceptować Dáil Éireann. Nominuje także jednego członka rządu, zwanego Tánaiste, który pełni funkcję wicepremiera. Bertie Ahern był premierem Irlandii od czerwca 1997, a Michael McDowell pełnił funkcję Tánaiste.
W irlandzkim parlamencie są dwie izby:
Dáil Éireann jest izbą niższą, wybieraną w wyborach bezpośrednich. Zasiada w niej 166 posłów. Jest odpowiedzialna za uchwalanie ustaw. Jej członkowie są wybierani w wyborach proporcjonalnych i powszechnych. Nie występuje pojęcie kadencyjności, Ustawa Wyborcza mówi tylko o przyznaniu parlamentowi pełnomocnictw na okres 5 lat. Cztery główne partie polityczne reprezentowane w Dáil Eireann to: Fianna Fáil (Żołnierze Przeznaczenia) i Progressive Democrats (Progresywni Demokraci) (które obecnie tworzą koalicję rządową wraz z Partią Zielonych oraz kilkoma posłami niezależnymi) oraz Fine Gael (Plemię Gaelów) i Labour Party (Partia Pracy);
Seanad Éireann jest izbą wyższą i posiada głównie rolę doradczą. Z jej 60 członków, 11 jest nominowanych przez Taoiseacha, natomiast reszta jest wybierana, w 5 kuriach opierających się na określonych grupach społeczno-zawodowych oraz przez absolwentów Narodowego Uniwersytetu Irlandii i Uniwersytetu w Dublinie.
Samorządy lokalne są administrowane przez 114 władz lokalnych, które są odpowiedzialne, między innymi, za: mieszkalnictwo i budownictwo, transport drogowy i bezpieczeństwo, kanalizację, inicjatywy dotyczące rozwoju i kontrolę nad nimi, rekreację, ochronę środowiska, rolnictwo, edukację i pomoc społeczną. Samorząd lokalny jest finansowany częściowo przez rząd centralny a częściowo przez lokalne źródła, w tym lokalne podatki.
Irlandia wstąpiła do Unii Europejskiej w 1973 roku, ale nadal pozostaje poza Układem z Schengen. Mimo to, dzięki specjalnym rozporządzeniom (zw. Common Travel Area), pasażerowie nie muszą posiadać paszportów, podróżując między Zjednoczonym Królestwem a Irlandią, mogą być jednak wymagane dodatkowe dokumenty, potwierdzające tożsamość.

Położenie
Dostęp do Morza Irlandzkiego, Morza Celtyckiego, Oceanu Atlantyckiego, a od Wielkiej Brytanii oddziela ją Kanał Św. Jerzego.
Dł. wybrzeża 1448 km
Dł. granicy z Irlandią Północną (częścią Zjednoczonego Królestwa) 360 km
Najwyższy punkt Carrantuohill 1041 m. n.p.m.
Najniższy punkt Ocean Atlantycki 0 m.
Najdłuższa rzeka Shannon 259 km
Największe jezioro Loch Coirib 176 km²

Ludność
Spis ludności z roku 2006 podaje, że mieszkańców ścisłego centrum Dublina jest ok. 505 tys.; natomiast mieszkańców historycznego hrabstwa Dublin już ponad 1,1 mln. Wyróżnia się też region aglomeracji Dublina (Greater Dublin Area) składający się z miasta Dublin (Dublin City Council) oraz okolicznych, przyległych miast położonych jednak w innych hrabstwach (przede wszystkim South Dublin, Fingal, Dún Laoghaire-Rathdown oraz w mniejszym stopniu Kildare i Meath), które łącznie zamieszkiwało w 2006 r. ok. 1,6 mln mieszkańców. W roku 2006 szacuje się że co piąty mieszkaniec Dublina posługuje się językiem polskim jako narodowym.

Religia
Oficjalnie panuje rozdział państwa od kościoła, a konstytucja zabrania promowania jednej religii. Około 86.8% populacji stanowią katolicy, a Irlandia ma jeden z największych współczynników uczestnictwa w nabożeństwach katolickich na świecie, jednak liczba ta spadła w latach 1996-2006 z 60 do 48%, gdzie w 1973 roku liczba ta wynosiła 90%.
Drugą największą społecznością chrześcijańską w Irlandii są członkowie Kościoła Irlandii (ang. Church of Ireland). Wg spisu ludności z roku 2006, Kościół Irlandii jest jednym z dwóch, drugim jest hinduizm, wyznaniem odnotowującym wzrost wyznawców.
Tradycyjnymi patronami Irlandii są Święty Patryk (irl. Pádraig Mac Calprainn, Naomh Pádraig, Pádraig Naofaur) i Święta Brygida z Kildare (irl. Naomh Bhríde).
Odnosząc się do cenzusu z roku 2006, liczba osób “bez religii” wyniosła 186 318 (4.4%), osób uznających się za agnostyków 1 515, a ateistów 929. Osoby te wpisały ww. dane w rubryce “religia”, ponieważ nie było odpowiednich pól na formularzu spisu powszechnego.[5]

Wojsko
Armia Irlandzka posiada 8.500 zawodowych żołnierzy i 13.000 rezerwowych. Tak mała ilość wojska jest spowodowana neutralnością Irlandii (np. nie jest członkiem NATO). Pomimo to Irlandia jest zaangażowana w misjach pokojowych.

Gospodarka
Rozwój gospodarki przebiega dwutorowo-z jednej strony bowiem zachęca się do rozwoju prywatnej inicjatywy, z drugiej zaś – zostawia podstawowe gałęzie gospodarki w rękach państwowych oraz usługi mające kluczowe znaczenie dla kraju. Irlandia jest jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw unijnych. W latach 1987-1997 wzrost gospodarczy sięgał 6% w stosunku rocznym. Obecnie Irlandia, obok Norwegii i Szwajcarii, jest krajem o najwyższym PKB per capita w Europie. Gospodarka jest ściśle uzależniona od handlu, a główni partnerzy to Wielka Brytania, Niemcy, Francja i Stany Zjednoczone. Podatki stanowią 30% PKB Irlandii. Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych to 42% i 20% z szeregiem ulg. Podatek dochodowy od firm jest najniższy w starej UE i wynosi 12,5%, co bywa często podawane jako jeden z głównych czynników napływu inwestycji zagranicznych do Irlandii. Podstawowa stawka podatku od towarów i usług wynosi 21%. płacę minimalną waha się od 39% do 77% średniej krajowej w zależności od branży. Pod względem HDI Irlandia zajmuje 5. miejsce na świecie, a pod względem HPI 18. miejsce na 19 najbardziej rozwiniętych państw. Irlandzka gospodarka jest także jedną z najmniej innowacyjnych gospodarek w Europie z poziomem wydatków na badania i rozwój 1,2% PKB. Obecnie, według Indeksu Wolności Gospodarczej, Irlandia jest najbardziej liberalną gospodarką w Europie i trzecią na świecie, za Hong Kongiem i Singapurem.

Przemysł
Fenomenem irlandzkiej gospodarki na skalę światową był silny rozwój przemysłu wysokich technologii, który przyczynił się do wzrostu gospodarczego na poziomie 15,8% rocznie. Inwestycje w różnego rodzaju gałęzie przemysłu tego kraju wynikały ze strategicznego położenia Irlandii (przyczółek amerykańskich inwestorów interesujących się rynkiem europejskim).
Szybki rozwój Irlandia zawdzięcza pomocy Unii Europejskiej, długoletnim zwolnieniom podatkowym, a także stosunkowo taniej sile roboczej. Przyniosło to korzyści przede wszystkim ośrodkom regionalnym, gdzie przemysł oparty jest głównie na przetwórstwie płodów rolnych. Rozwinął się przemysł zbożowo-młynarski, mleczarski, browarnictwo oraz produkcja wysoko procentowych alkoholi – whisky.

Rolnictwo
Rolnictwo pozostaje jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki. Jest ono wysoko zmechanizowane i daje zatrudnienie 9,5% ludności. Produkcja wołowiny i mleka stanowi 58% ogółu produkcji rolnej. Olbrzymią większość w rolnictwie stanowią małe gospodarstwa rolne. Powierzchnia przeznaczona pod uprawy rolnicze jest niewielka, za to wysoce produktywna. Głównymi roślinami uprawnymi są zboża, buraki cukrowe i ziemniaki. Olbrzymie obszary łąk i sprzyjający klimat pozwalają na całoroczny wypas zwierząt.

Surowce naturalne
Zasoby surowców naturalnych w Irlandii są niewielkie. Irlandia posiada złoża cynku i ołowiu, które odkryto na początku lat 90. XX w. Wydobywa się przede wszystkim gips, rudy cynku (164 tys. t. rocznie) i ołowiu (45 tys. t. rocznie).

Pieniądze
Karty kredytowe są akceptowane w wielu miejscach w Irlandii, chociaż wiele bed&breakfast a także małych stacji benzynowych będzie przyjmowało tylko gotówkę. Ze znalezieniem bankomatów nie powinno być problemów, ale rozważniej jest nosić ze sobą trochę gotówki.

Wymiana pieniędzy
W Irlandii akceptują większość walut a także czeki podróżnicze, ale posiadanie ich w formie funtów jest lepszym rozwiązaniem gdyż w Północnej Irlandii i Wielkiej Brytanii można je wymienić bez dodatkowych obciążeń. Generalnie, najlepiej jest wymieniać pieniądze w bankach, ale za to kantory są dłużej otwarte. Wiele poczt oferuje wymianę pieniędzy i są one otwarte w sobotnie ranki.

Transport
Strategiczne znaczenie ma transport samochodowy. Irlandia ma gęstą sieć dróg, które często nie są jednak w najlepszym stanie. Sieć dróg obejmuje 92.327 km, z czego tylko ok. 280 km mają standard autostrady (marzec 2007). W ostatnich latach prowadzona jest rozbudowa, i modernizacja autostrad na wielu odcinkach w całym kraju. Sieć kolejowa ma dł. 1.944 km.
Najważniejszymi portami handlowymi są Dublin i Cork, a morska żegluga handlowa liczy 150 statków. Największym portem morskim jest Dublin, zaś przewozy transatlantyckie obejmują przede wszystkim Cork. Przystanie promowe w Dublinie, Dun Laoghaire oraz Rosslare zapewniają połączenia z głównymi portami Wielkiej Brytanii. Zbudowana w XVIII i XIX w., a następnie modernizowana sieć kanałów służy przede wszystkim do przewozu towarów, lecz ma także znaczenie turystyczne.
Międzynarodowe porty lotnicze w Dublinie, Cork, Knock oraz Shannon są znane także jako strefy wolnocłowe. Irlandia ma 40 lotnisk krajowych i międzynarodowych. Połączenia transatlantyckie obsługiwane są przez Shannon i Knock, zaś europejskie przez Kerry, Cork, Dublin, Galway i Sligo. W poł. 1990 wszystkie lotniska obsługiwały około 10,5 mln pasażerów.
W Irlandii obowiązuje ruch lewostronny.

Waluta
Euro dzieli się na 100 centów lub centymów. Monety 1, 2 i 5 centymowe są w kolorze miedzianym, te 10,20 i 50 centymowe są złotawe, a 1 i 2 euro są złoto- srebrne. Banknoty są dostępne w nominałach 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 euro. Ciężko jest rozmienić banknot 500 euro.

Dublińska informacja turystyczna
2 Suffolk St, Tel: 01 605 7700 (info)
email: information@dublintourism.ie